Kalın Bağırsak Kanseri: Erken Teşhis ve Korunma Yolları
Ülkemizde en sık görülen ilk beş kanser türü arasında üçüncü sırada yer alan kolorektal kanser (kalın bağırsak kanseri), özellikle 50 yaş üzeri bireylerde daha yaygın olarak görülmektedir. Bu yaş grubundaki kişilere her 5 yılda bir kolonoskopi yaptırmaları önerilirken, erken teşhis ve doğru cerrahi müdahale sayesinde hastaların yaşam süresi uzamaktadır.
50 Yaş Sonrası Risk Artıyor
Her yaşta görülebilmekle birlikte, kalın bağırsak kanserine 50 yaşın üzerindeki insanlarda daha sık rastlanmaktadır. Birinci derece akrabalarında (anne, baba, kardeş) kalın bağırsak kanseri olanlar, ailesinde polipozis hastalığı bulunanlar, yumurtalık ve rahim kanseri geçmişi olan kadınlar ile 10 yıldan uzun süredir ülseratif kolit rahatsızlığı olan hastalar, kolorektal kanser açısından yüksek riskli grupta yer almaktadır.
Kronik sindirim sistemi rahatsızlığı olan bireylere ve ailesinde kalın bağırsak kanseri geçmişi bulunanlara, kolonoskopi yöntemiyle düzenli polip taraması önerilmektedir. Kanser oluşmadan alınacak bir dizi önlem de kalın bağırsak kanserinin önlenmesinde etkilidir. Yüksek lifli, düşük yağlı gıdalar tüketmek kalın bağırsak kanserini önlemede önemli rol oynamaktadır.
Kolonoskopi ile Erken Teşhis Mümkün
Kolorektal kanser, sindirim sisteminde önemli bir görevi olan 1,5 metre uzunluğundaki kalın bağırsağı ve kalın bağırsağın son kısmı olan rektumu etkiler. Kalın bağırsak kanseri, bağırsak içinde gelişmiş polip zemininde oluşmaktadır.Bağırsağın iç yapısında oluşan şişkinlikler zamanla “polip” adı verilen yapıları ortaya çıkarır. Bazı poliplerin (adenomatöz polipler) kanserle olan ilişkisi net olarak kanıtlanmıştır.
Bağırsak kanserlerinin %90’dan fazlası polip zemininde büyür ve kanserleşmesi yaklaşık 8-10 yıl kadar sürer. Başlangıçta iyi huylu olan bu lezyonlar, doku bozukluğu zaman içinde değişime uğrar ve kansere dönüşür. İyi huylu polipler, kolonoskopi sayesinde tespit edilebilir. Bağırsak iç yüzeyinin ince ve uzun, bükülebilir bir kamera yardımıyla incelenmesine kolonoskopi denir. Aynı anda yapılabilen polipektomi adı verilen işlemle bu polipler çıkarılarak kalın bağırsak kanseri daha büyümeden önlem alınmaktadır. Kalın bağırsak kanserini önlemede kolonoskopiyle poliplerin belirlenmesi ve çıkarılması hayati önem taşımaktadır.
Düzenli Egzersiz Kanser Riskini Azaltıyor
Çağımızın sorunları arasında yer alan obezite ve beslenme alışkanlıklarındaki düzensizlik, özellikle kolorektal kanserin nedenleri arasında sayılmaktadır. Yapılan araştırmalarda düzenli egzersizin kalın bağırsak kanseri riskini azalttığıtespit edilmiştir. Haftada en az 3 gün yapılan egzersiz, kalın bağırsak kanserine karşı alınabilecek en iyi önlemlerden biridir.
Sigara kullanımı ve fazla alkol tüketimi de kalın bağırsak kanseri riskini artırmaktadır. Araştırmalar, kalsiyum, D vitamini ve magnezyum desteklerinin de kalın bağırsak kanseri gelişim riskini azalttığını ortaya koymuştur.
Beslenme konusunda; az kırmızı et ve daha çok balık tüketmek, düzenli olarak tahıl, fasulye, meyve ve özellikle yeşil yapraklı sebzeler yemek, kalsiyum açısından zengin süt, yoğurt veya peynir tüketmek önemlidir. Yemeklerde fazla katı yağ veya sıvı yağ kullanmaktan kaçınılmalı, şayet kullanılıyorsa zeytinyağı tercih edilmelidir. Doymamış herhangi bir bitkisel yağ (ayçiçek yağı gibi) veya tereyağı gibi hayvansal yağlardan çok daha iyi bir seçenektir.
Belirtiler Fark Edilirse Uzmana Başvurulmalı
Kolonoskopi ve diğer öneriler, bireylerin herhangi bir şikayeti olmadan alması gereken önlemlerdir. Ancak dışkıda kan görülmesi veya dışkılama alışkanlığındaki belirgin değişiklik kalın bağırsak kanseri açısından yeterli şüpheler arasındadır. Bu tür şikayetleri olan hastalarda zaman kaybedilmeden kalın bağırsak kanserinin olup olmadığı incelenmelidir. Özellikle yüksek riskli gruptakilerin düzenli olarak tetkik olmaları ve kişiye özel olarak belirlenen kolonoskopi takipleri, kalın bağırsak kanseriyle mücadelede son derece önemlidir.
NOT: Bu bilgiler doktor tavsiyesi değildir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır.
Kalın bağırsak kanserine karşı bilinçlenmek ve düzenli taramalar yaptırmak sizce ne kadar önemli?
