SGK’da “Adil Maaş” Reformu: Prim Gün Sayısı Dönemi Başlıyor

TGRT Haber ekranlarında önemli açıklamalarda bulunan Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, emekli maaşı hesaplama sisteminde dengeleri tamamen değiştirecek bir revizyonun yolda olduğunu duyurdu. En düşük emekli aylığının 20 bin TLseviyesine çekilmesinin ardından, hükümetin şimdi de “çok prim ödeyenin daha yüksek maaş almasını” sağlayacak adil bir kademelendirme üzerinde çalıştığı belirtildi.

1.000 Liradan 20 Bin Liraya: Sistemin Evrimi

Murat Bal, en düşük emekli aylığı uygulamasının tarihsel sürecine dikkat çekerek şunları söyledi:

• Neden Ortaya Çıktı?: Özellikle 2008 yılından sonra “aylık bağlama oranlarının” (ABO) düşmesiyle birlikte, kök maaşlar yaşam standartlarının çok altında kalmaya başladı.

• Hükümetin Hamlesi: Sosyal bir ihtiyaç olarak doğan bu uygulama, 2019’da 1.000 TL ile başlamışken, gelinen noktada yaşam koşullarını iyileştirmek adına 20 bin TL barajına ulaştı.

Kritik Eşik: 5 Milyon Kişi “En Alt Limit”te Buluştu

Bal’a göre, sistemdeki en büyük yapısal sorun, zamanla daha fazla kişinin en düşük maaş seviyesine gerilemiş olması:

• Sayısal Artış: Uygulama ilk başladığında kapsamda sadece 1 milyon kişi varken, bugün tam 5 milyon emekli en düşük maaşı alıyor.

• Sistemsel Risk: Murat Bal, “Daha fazla insanın en düşük ücrete mahkûm olması, ne ekonomi ne de sosyal güvenlik sisteminin sağlığı açısından olumlu bir durumdur,” diyerek mevcut tablonun yarattığı dengesizliğe vurgu yaptı.

Yeni Model: Yukarı Doğru Kademeli Maaş

Aldığı kulis bilgilerini paylaşan Bal, sistemin artık “yatay” değil, “dikey” bir yapıya kavuşturulacağını ifade etti:

• Prime Dayalı Fark: Sadece taban ücreti artırmak yerine, daha fazla prim ödeyen ve daha çok gün sayısı olan emeklilerin maaşları, 20 bin TL’nin üzerine doğru kademeli bir şekilde yükseltilecek.

• Hedef: Emekliler arasında bozulan maaş adaletini yeniden tesis etmek ve yüksek prim ödemeyi teşvik etmek.

Özet: Yeni düzenleme ile 5 milyon kişinin sıkıştığı “en düşük maaş” havuzundan, prim günü avantajı olanların yukarı doğru çıkarılması ve maaşlarda hakkaniyetli bir dağılımın sağlanması amaçlanıyor.

Emeklilikte Yeni Dönem: Prime Göre Maaş ve Adalet Reformu

Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, mevcut emeklilik sistemindeki en büyük yara olan “maaş adaletsizliği” üzerine çarpıcı bir analiz sundu. Bakan Mehmet Şimşek’in de işaret ettiği bu dengesizlik, özellikle çok çalışan ile az prim ödeyenin aynı noktada buluşmasıyla derinleşmiş durumda.

3.600 Gün ile 9.000 Gün Arasındaki “Eşitlik” Çıkmazı

Murat Bal, sistemin motivasyon kırıcı yönüne dikkat çekerek şu örneği verdi:

• Hakkaniyet Kaybı: 3.600 günle emekli olan bir kişi ile 9.000 gün boyunca BAĞ-KUR primi ödeyen bir esnafın aynı maaşı (20.000 TL) alması, sistemin ruhuna aykırı bir durumdur.

• Yeni İlke: Yapılacak düzenlemenin temel felsefesi; “Az prim ödeyene az, çok prim ödeyene çok maaş” olacak. Ancak Bal, kırmızı çizgiyi de çizdi: “Hiçbir emekli maaşı 20 bin TL barajının altına düşürülmemelidir.”

Kök Maaş Gerçeği ve Hazine Desteği

Mevcut durumda 11-12 bin TL seviyelerinde kalan “kök maaşlar”, açlık sınırının 30 bin TL’ye dayandığı bir ortamda yetersiz kalıyor.

• Sürdürülebilirlik Sorunu: Maaşların Hazine desteğiyle 20 bin TL’ye tamamlanmasının uzun vadede sürdürülebilir olmadığını belirten Bal, düşük maaşlı emekliye doğrudan gelir desteği verilmesi gerektiğini savundu.

• Tepkiler Artıyor: En düşük maaşın sürekli artırılması, daha yüksek prim ödemiş olan kesimde ciddi bir huzursuzluk yaratıyor.

Sorunun Kaynağı: 2008 Sonrası Düşen Katsayılar

Sistemdeki bozulmayı rakamlarla özetleyen Bal, Aylık Bağlama Oranları (ABO) üzerinden şu kıyaslamayı yaptı:

• 1999 Öncesi: 10 bin TL kazanan biri, 7 bin TL emekli aylığı alabiliyordu.

• 2008 Sonrası: Aynı kazançla emekli olanın maaşı 3.500 TL’ye kadar geriledi. Bu düşüş, özellikle 9.000 gün prim ödeyen BAĞ-KUR’lular için devasa bir hak kaybı anlamına geliyor.

Maaş Farklılıkları ve Türkiye Ortalaması

Emekliler arasındaki maaş uçurumunun nedenleri ve genel tabloya dair veriler de paylaşıldı:

• Toplu Sözleşme Farkı: Memur emeklileri ile SSK/BAĞ-KUR arasındaki farkın temel nedeni, memurların zamlarının toplu sözleşme şartlarına bağlı olmasıdır.

• Düşük Ortalama: Türkiye’de emekli maaşı ortalaması maalesef 25 bin TL’nin altında seyrediyor. Yüksek maaş alan grup, toplam emekli nüfusu içinde çok kısıtlı bir azınlığı temsil ediyor.

Beklenti: SGK’nın mutfağında yürütülen bu reformun yakın zamanda duyurulması bekleniyor. Murat Bal, hakkaniyetli bir sistemin kurulacağına inandığını ancak 20 bin TL’lik taban fiyatın korunmasının şart olduğunu bir kez daha hatırlattı.